PCOS’tan PMOS’a: Yeni İsim, Yeni Yaklaşım

Uzun yıllardır kullanılan Polikistik Over Sendromu (PCOS) terimi, güncel bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda değişim sürecine giriyor. Uluslararası uzmanlar, hastalığın yalnızca yumurtalıkları değil; hormonal, metabolik ve endokrin sistemi de etkilediğini vurgulayarak yeni isim olarak “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS)” yaklaşımını gündeme taşıyor.

PCOS Nereden Geliyor?

Polikistik Over Sendromu (PCOS), ilk kez 1935 yılında Amerikalı jinekologlar Irving F. Stein ve Michael L. Leventhal tarafından tanımlanmıştır. O dönemde yumurtalıklarda görülen çok sayıdaki küçük folikülün ultrason görünümü kiste benzetildiği için hastalık “Polikistik Over Sendromu” olarak adlandırılmış, uzun yıllar tıp literatüründe “Stein–Leventhal Sendromu” adıyla da anılmıştır.

PCOS/PMOS  hakkında daha kapsamlı bilgiye ilgili rehber sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Polikistik Over Sendromu’nun İsmi Neden Değişiyor?

Uzmanlara göre “Polikistik Over Sendromu” (PCOS / PKOS) adı, hastalığın gerçek yapısını tam olarak yansıtmıyor.

• “Kist” Kelimesi Neden Yanıltıcı?

PCOS isminde yer alan “kist” ifadesi, birçok hastada yanlış bir algıya neden olabiliyor. Bazı kişiler yumurtalıklarında ameliyat gerektirebilecek tehlikeli kistler olduğunu düşünebiliyor. Oysa ultrasonda görülen yapılar çoğu zaman gerçek kistler değil; hormonal düzensizlik nedeniyle gelişimini tamamlayamayan küçük foliküllerdir.

• Hastalık Sadece Üreme Sistemiyle Sınırlı Değil

PCOS yalnızca adet düzensizliği veya yumurtlama problemiyle sınırlı değildir. Aynı zamanda hormonal ve metabolik süreçleri de etkileyebilen sistemik bir durum olarak değerlendirilmektedir. İnsülin direnci, kilo kontrolünde zorlanma, karın çevresinde yağlanma, kolesterol düzensizlikleri ve uzun vadeli metabolik risklerle ilişkili olabileceği belirtilmektedir.

• Ne Gibi Sorunlar Ortaya Çıkabiliyor?

Uzmanlara göre mevcut “PCOS” adı, hastalığın metabolik ve hormonal yönlerini tam olarak yansıtmayabiliyor. Bu durumun; tanıda gecikme, bilgi eksikliği, metabolik risklerin gözden kaçması ve hastalık farkındalığının azalması gibi sorunlara yol açabileceği belirtiliyor.

• Yeni İsim Neyi Amaçlıyor?

Uzmanların önerdiği “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu” (PMOS) adı, hastalığın çok sistemli yapısını daha doğru ifade etmeyi hedefliyor. Bu değişiklik yalnızca terminolojik bir güncelleme olarak değerlendirilmiyor. Amaç:

• Hastalık farkındalığını artırmak
• Erken tanıyı desteklemek
• Metabolik riskleri daha görünür hale getirmek
• ve hastaların daha kapsamlı sağlık hizmetine ulaşmasını sağlamak.

Uzmanlara göre bu yaklaşım sayesinde hastalar yalnızca ‘yumurtalık problemi’ odağında değil; beslenme, egzersiz, metabolik sağlık ve yaşam tarzı açısından daha bütüncül şekilde değerlendirilebilecektir. Ayrıca hastalığın yönetiminde şeker takibi, kilo kontrolü ve yaşam tarzı değişikliklerinin önemi daha görünür hale gelebilecektir. Uzmanlar, bu yaklaşımın multidisipliner değerlendirmeyi destekleyebileceğini; jinekoloji, endokrinoloji, beslenme ve metabolik sağlık alanlarının birlikte ele alınmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

PCOS’tan PMOS’a Geçişte Tarihi Süreç ve Rakamlar

Yeni isimlendirme süreci, hastalar ve uzmanların birlikte yer aldığı yaklaşık 14 yıllık uluslararası bir çalışmanın sonucu olarak ortaya çıktı.

Süreçte:

• 56 hasta ve sağlık profesyoneli derneği yer aldı,
• 22 binden fazla anket yanıtı değerlendirildi,
• Dünyanın farklı bölgelerinde çalıştaylar düzenlendi.

Yeni isim için belirlenen temel kriterler ise şunlardı:

• Bilimsel doğruluk,
• Hasta yararı,
• Damgalamayı azaltma,
• Kültürel uygunluk,
• Kolay anlaşılabilirlik.

Uzmanlara göre yeni isim, hastalığın hormonal ve metabolik yönünü daha doğru şekilde yansıtmayı amaçlıyor. Yapılan değerlendirmelerde, hastaların %86’sı ve sağlık profesyonellerinin %76’sı isim değişikliğini destekliyor.

PMOS İçin Bilimsel Konsensüs Bildirisi

• Monash University liderliğinde yürütülen 14 yıllık küresel çalışma sonucunda, Mayıs 2026’da isim değişikliği konusunda uluslararası uzlaşı sağlanmıştır.
• İsim değişikliği, The Lancet dergisinde yayımlanan bildiriyle bilimsel olarak duyurulmuştur.
• European Society of Human Reproduction and Embryology ve American Society for Reproductive Medicine destekli süreç kapsamında, PMOS terminolojisi için 3 yıllık geçiş planı kabul edilmiştir.
• Yeni isimlendirme yaklaşımı;
  • Hastalığın yalnızca “yumurtalık kisti” algısıyla sınırlanmasını önlemeyi,
  • Stigma (damgalanma/etiketlenme) riskini azaltmayı,
  • Hastaların hormonal ve metabolik etkileri daha doğru anlamasını hedeflemektedir.

Yeni İsim Ne Anlama Geliyor? PMOS’un Açılımı

Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) adı, hastalığın çok yönlü yapısını yansıtan üç temel bileşenden oluşur:

• Poliendokrin (Polyendocrine): “Çoklu endokrin sistem” anlamına gelir. PMOS yalnızca yumurtalıkları değil; hipofiz, hipotalamus, adrenal bezler ve pankreas gibi hormon sistemiyle ilişkili birçok yapıyı etkileyebilir. Bu nedenle hastalık, çoklu hormonal etkiler gösteren bir tablo olarak değerlendirilmektedir.
• Metabolik (Metabolic): Hastalığın insülin direnci, kilo yönetimi, tip 2 diyabet riski, karaciğer yağlanması ve kardiyometabolik etkiler gibi metabolik yönlerini vurgular. Yeni isim, PMOS’un yalnızca jinekolojik değil, aynı zamanda metabolik bir durum olduğunu da ifade etmeyi amaçlar.
• Over (Ovarian): Yumurtalık fonksiyonları hâlâ hastalığın önemli bir parçasıdır. Yumurtlama problemleri, folikül gelişimindeki düzensizlikler ve hormonal değişiklikler bu yapıyla ilişkilidir. Yeni isimde “kist” ifadesi çıkarılarak yanlış algının azaltılması hedeflenirken, “over” terimi ise yumurtalık bulgularının ve üreme sağlığı üzerindeki etkilerin hâlâ önemli olduğunu vurgulamak amacıyla korunmuştur.
• Sendrom (Syndrome): PMOS tek bir belirtiyle sınırlı olmayan; hormonal, metabolik ve üreme sistemiyle ilişkili birçok bulgunun bir arada görülebildiği kompleks bir tabloyu ifade eder. “Sendrom” terimi, hastalığın çok yönlü yapısını ve kişiden kişiye farklı şekillerde ortaya çıkabilen klinik özelliklerini tanımlamak için kullanılmaktadır.

PMOS İsmi Neden Daha Doğru?

Uzmanlara göre PMOS terimi, hastalığın yalnızca üreme sağlığıyla sınırlı olmadığını daha net şekilde ifade ediyor.

• Metabolik boyutu vurguluyor: Hastalığın yalnızca jinekolojik değil; hormonal, metabolik ve endokrin sistemlerle ilişkili olduğunu ön plana çıkarıyor. Bu nedenle süreçte kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarının yanı sıra endokrinoloji ve dahiliye uzmanları da önemli rol oynuyor.
• “Kist” yanılgısını azaltıyor: Yeni isimde “polikistik” ifadesinin yer almaması, yumurtalıklarda tehlikeli kistler olduğu yönündeki yanlış algının azaltılmasını hedefliyor.
• Daha kapsamlı bir yaklaşımı destekliyor: Hastalığın yönetiminde yalnızca adet düzeni değil; insülin direnci, beslenme, kilo yönetimi, fiziksel aktivite ve metabolik sağlığın da değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Tanı ve Tedavi Değişiyor mu?

İsim değişikliği, tanı kriterlerini veya tedavi yaklaşımlarını tek başına değiştirmez. Dünyada ve Türkiye’de uygulanan güncel yaklaşım, 2023 Uluslararası PCOS Değerlendirme ve Yönetim Kılavuzu doğrultusunda geçerliliğini korumaktadır.

Erişkinlerde klinik değerlendirme; benzer tabloya neden olabilecek diğer endokrinolojik durumların dışlanması ve aşağıdaki üç kriterden en az ikisinin bulunmasıyla yapılır:

• Oligo/Anovulasyon: Adet düzensizliği veya yumurtlama fonksiyonunda aksamalar/seyreklikler.
• Hiperandrojenizm: Klinik (aşırı tüylenme, akne, erkek tipi saç dökülmesi) veya biyokimyasal olarak kanda androjen yüksekliği.
• Ultrasonografik Bulgular: Polikistik over görünümü veya uygun erişkin hastalarda yüksek AMH (Anti-Müllerian Hormon) düzeyi.

Değerlendirme sürecinde; tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği ve doğuştan adrenal hiperplazi gibi benzer bulgular oluşturabilen durumlar da göz önünde bulundurulur.

Adolesanlarda, yani ergenlik döneminde yaklaşım daha dikkatli planlanır. Bu yaş grubunda ultrason veya AMH bulguları tek başına yanıltıcı olabileceğinden, adet düzensizliği ile birlikte androjen yüksekliği bulgularının beraber değerlendirilmesi önerilir.

Yaklaşım ise kişinin şikâyetlerine ve hedeflerine göre şekillenir. Amaç; adet düzeninin desteklenmesi, metabolik risklerin azaltılmasına katkı sağlanması, androjen fazlalığına bağlı bulguların kontrol altına alınmasının desteklenmesi ve gebelik planlayan bireylerde üreme sürecinin değerlendirilmesidir.

PCOS’tan PMOS’a Geçiş Süreci Nasıl Olacak?

PCOS’tan PMOS’a geçiş için yaklaşık 3 yıllık küresel bir uyum süreci planlanıyor. Bu süreçte hem sağlık profesyonellerinin hem de hastaların yeni terminolojiye adapte olması hedefleniyor.

Geçiş süreci kapsamında:

• Hasta ve hekim eğitim materyalleri hazırlanacak,
• Elektronik sağlık kayıtları güncellenecek,
• Tıp kitapları ve klinik rehberler yeni isme uyarlanacak,
• Bilimsel yayınlar ve araştırma sistemleri PMOS terminolojisini kullanmaya başlayacak,
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile yeni terminolojinin ICD (International Classification of Diseases – Uluslararası Hastalık Sınıflandırma Sistemi) sistemine eklenmesi için çalışmalar yürütülecek.

Önümüzdeki 3 yıl boyunca ayrıca:

• Sağlık profesyonellerinin eğitilmesi,
• Uluslararası rehberlerin güncellenmesi,
• Araştırma altyapılarının adapte edilmesi,
• ve yeni ismin küresel sağlık sistemlerine entegre edilmesi hedefleniyor.

Yeni adın, 2028 yılında yayımlanması planlanan uluslararası kılavuzlarda resmi olarak yer almaya başlaması bekleniyor.

PMOS İsmi Hakkındaki Tartışmalar Devam Ediyor

Her ne kadar PMOS ismi birçok uzman tarafından desteklense de, yeni terminoloji konusunda tartışmalar sürüyor. Eleştirilerin önemli bir kısmı, yeni adın bazı sorunları çözse bile farklı soru işaretleri oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

Öne çıkan eleştiriler şunlardır:

• “Over” ifadesinin korunması ve erkeklerdeki benzer tablo: Bazı uzmanlara göre “over” (yumurtalık) vurgusunun korunması, hastalığın yalnızca kadın üreme sistemiyle ilişkili olduğu algısını sürdürebilir. Bu görüşü savunan araştırmacılar; erkek bireylerde görülen insülin direnci, erken tip 2 diyabet, dislipidemi ve kardiyometabolik risklerin, PMOS ile benzer metabolik özellikler taşıyabildiğini belirtmektedir. Bu nedenle isimlendirmede “over” vurgusunun tamamen çıkarılması gerektiğini savunmaktadırlar.
• PMOS teriminin karmaşık bulunması: Yeni ismin daha teknik, uzun ve akılda kalması zor olduğu yönünde görüşler bulunmaktadır. “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu” ifadesinin hem hastalar hem de bazı sağlık profesyonelleri açısından günlük kullanımda karmaşık bulunabileceği belirtilmektedir.
• Hâlâ “sendrom” etiketi taşıması: Bazı eleştirmenler, “sendrom” kelimesinin geniş ve heterojen bir tanımlama olduğunu; hastalığın altında yatan biyolojik mekanizmalar daha iyi anlaşıldıkça “hastalık” veya “bozukluk” gibi daha spesifik terimlerin tercih edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu nedenle bazı uzmanlara göre PMOS ismi de tartışmaları tamamen sona erdirmemektedir.

Önemli Notlar

• PMOS/PCOS sürecinde yalnızca jinekolojik değerlendirme değil; metabolik sağlık, beslenme düzeni ve psikolojik iyi oluş da önemlidir. Bu nedenle gerekli durumlarda kadın hastalıkları uzmanı, endokrinoloji, dahiliye, diyetisyen ve psikoloji/psikiyatri uzmanlarının birlikte değerlendirme yaptığı multidisipliner yaklaşım önerilmektedir.
• PMOS terminolojisi, güncel bilimsel tartışmalar ve uluslararası değerlendirme süreçleri kapsamında ele alınmaktadır. Birçok sağlık kuruluşu ve klinik uygulamada hâlen Polikistik Over Sendromu terimi kullanılmaya devam etmektedir.
• Bu içerik, 2026 yılı itibarıyla yayımlanan güncel bilimsel literatür ve uluslararası uzlaşı raporları doğrultusunda bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler tanı, tedavi veya tıbbi yönlendirme niteliği taşımaz. Sağlık durumunuzla ilgili değerlendirme ve tedavi planlaması için doktorunuza başvurmanız önemlidir.

 

Sık Sorulan Sorular (SSS)

---

• Polikistik Over Sendromu ile PMOS aynı hastalık mı?

Evet. PMOS, mevcut PCOS hastalığı için önerilen yeni isimlendirmedir. Amaç yeni bir hastalık tanımlamak değil; hastalığın hormonal, metabolik ve endokrin yönlerini daha doğru ifade etmektir.

---

• PMOS ne anlama geliyor?

PMOS, “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu” ifadesinin kısaltmasıdır. Hastalığın yalnızca yumurtalıkları değil; hormon sistemi ve metabolik sağlığı da etkileyebileceğini vurgular.

---

Polikistik Over Sendromu ismi neden değişiyor?

Mevcut isim olan “Polikistik Over Sendromu”, hastalığın yalnızca yumurtalıklarda kist oluşumuyla ilgili olduğu algısına neden olabiliyor. Oysa PCOS sadece yumurtalıkları etkileyen bir durum değildir.

Hastalık;

• İnsülin direncini,
• Hormon sistemini,
• Kilo kontrolünü,
• Metabolik sağlığı
• Bazı bireylerde kalp-damar risk faktörlerini de etkileyebilir.

Ayrıca PCOS’ta görülen yapılar çoğu zaman gerçek kist değil, gelişimini tamamlayamamış küçük foliküllerdir. Bu nedenle uzmanlar, yeni isimlendirme ile hastalığın çok yönlü yapısının daha doğru ifade edilmesini hedeflemektedir.

---

• PMOS resmi olarak kullanılmaya başlandı mı?

PMOS terimi, uluslararası bilimsel değerlendirme süreçlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Ancak klinik kullanımda geçiş süreci devam etmektedir.

• Bilimsel açıdan: Mayıs 2026’da The Lancet dergisinde yayımlanan uluslararası bildiriyle “PMOS” terimi bilimsel literatüre girmiştir. Süreç, European Society of Human Reproduction and Embryology ve American Society for Reproductive Medicine gibi uluslararası kuruluşlar tarafından desteklenmektedir.
• Klinik açıdan: Hastane sistemleri, tanı kodları (ICD) ve uluslararası rehberlerin güncellenmesi için yaklaşık 3 yıllık bir geçiş süreci planlanmaktadır.
• Günlük kullanımda: Birçok sağlık kuruluşu ve hekim, alışkanlıklar ve mevcut sistemler nedeniyle hâlen “PCOS” terimini kullanmaya devam etmektedir. Bu nedenle bir süre boyunca “PMOS (PCOS)” şeklinde ikili kullanım görülmesi beklenmektedir.

Kısacası; isim değişikliği konusunda bilimsel uzlaşı sağlanmış olsa da, PMOS’un tüm sağlık sistemlerinde yaygın şekilde kullanılmasının birkaç yıl sürebileceği öngörülmektedir.

---

• İsim değişikliği tanı veya tedaviyi değiştiriyor mu?

İsim değişikliği, yeni bir hastalık tanımlamaktan çok mevcut hastalığın hormonal ve metabolik yönlerini daha doğru ifade etmeyi amaçlamaktadır.

Tanı yöntemleri ve tedavi yaklaşımları temel olarak değişmemektedir. Değerlendirme; hastanın belirtileri, hormon durumu, adet düzeni, ultrason bulguları ve metabolik özelliklerine göre yapılmaya devam eder.

Ancak uzmanlara göre yeni isimlendirme, hastalığın yalnızca yumurtalıklarla sınırlı olmadığını vurgulayarak insülin direnci, kilo yönetimi ve metabolik sağlık gibi konuların da daha fazla dikkate alınmasına katkı sağlayabilir.

---

• PMOS teşhisi konulursa hangi doktora gidilmelidir?

PMOS değerlendirmesinde ilk başvurulan branş genellikle Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığıdır. Ancak güncel çalışmalar, bu tablonun yalnızca üreme sistemiyle sınırlı olmadığını; metabolik, hormonal ve yaşam kalitesiyle ilişkili farklı alanları da etkileyebileceğini göstermektedir.

Bu nedenle bazı bireylerde değerlendirme ve takip sürecine farklı uzmanlık alanları da dahil olabilir:

• Endokrinoloji ve İç Hastalıkları: Hormonal dengesizlikler, insülin direnci ve metabolik değerlendirmeler açısından destek sağlayabilir.
• Beslenme ve Diyetetik (Diyetisyen): Beslenme düzeninin planlanması, kilo yönetimi ve metabolik sağlığın desteklenmesi amacıyla katkıda bulunabilir.
• Dermatoloji: Akne, aşırı tüylenme veya saç dökülmesi gibi androjen fazlalığıyla ilişkili cilt ve saç bulgularının değerlendirilmesinde rol alabilir.
• Psikiyatri / Klinik Psikoloji: Duygu durum değişiklikleri, stres yönetimi ve yaşam kalitesini etkileyebilen psikolojik süreçlerde destek sağlayabilir.

Özellikle insülin direnci, kilo yönetimi güçlüğü, tiroid hastalıkları veya metabolik sendrom bileşenlerinin eşlik ettiği durumlarda, farklı branşların birlikte değerlendirme yapması daha kapsamlı bir yaklaşım sağlayabilir. Bu nedenle bazı bireylerde multidisipliner (çok branşlı) takip önerilebilmektedir.

---

• Yeni isim ne zaman tamamen kullanılacak?

Uluslararası uzman grupları yaklaşık 3 yıllık bir geçiş süreci planlamaktadır. Yeni terminolojinin 2028 rehberlerinde daha yaygın şekilde yer alması beklenmektedir.

---

 

Kaynakça

• Teede HJ, Khomami MB, Morman R, et al. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process. The Lancet. 2026. doi:10.1016/S0140-6736(26)00717-8 
• Monash University. Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome: New name to improve diagnosis and care of condition affecting 170 million women worldwide. News release. Published May 12, 2026. Accessed May 12, 2026.

Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi

Bu web sitesinde yer alan tüm içerikler; yalnızca genel bilgilendirme ve sağlık okuryazarlığını artırma amacıyla, güncel ve güvenilir ulusal ve uluslararası akademik kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.

• Tıbbi Tavsiye Değildir: Sitede sunulan bilgiler; kişiye özel tanı, teşhis, tedavi, reçete, yönlendirme veya tıbbi danışmanlık yerine geçmez. İçerikler, bir hekim veya yetkili sağlık kuruluşu tarafından sunulmuş bireysel tıbbi öneri olarak değerlendirilmemelidir.
• Hekim Yetkisi: Yürürlükteki mevzuat gereği; teşhis koyma, tedavi planlama ve tıbbi karar verme yetkisi yalnızca uzman hekimlere aittir. Sağlık durumunuzla ilgili her türlü değerlendirme ve tedavi kararı için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
• Bireysel Değerlendirme Esastır: Her bireyin durumu kendine özeldir. Bu metinde yer alan genel bilgiler, sizin özel koşullarınızı, tıbbi geçmişinizi ve tüm tetkik sonuçlarınızı değerlendirecek olan uzman hekimin kişisel konsültasyonunun yerini asla tutamaz.
• Kendi Kendine Tedavi Riski: Burada okuduğunuz bilgilere dayanarak kendi kendinize teşhis koymayınız, tedavi başlatmayınız, mevcut tedavinizi doktorunuza danışmadan değiştirmeyiniz veya sonlandırmayınız. Bu tür davranışlar sağlığınız için ciddi risk oluşturabilir.
• Sorumluluğun Sınırlandırılması: Web sitesinde yer alan içeriklerin kullanımı sonucunda ortaya çıkabilecek doğrudan veya dolaylı her türlü sonuçtan kullanıcı sorumludur. Site sahibi; içeriklere dayanılarak alınan kararlar, uygulamalar veya sağlık sonuçları nedeniyle hukuki ya da tıbbi sorumluluk kabul etmez.
• Güncellik: Tıbbi bilgiler zamanla güncellenebileceğinden, içeriklerin güncelliği garanti edilmemektedir.
• Araştırma İçerikleri Hakkında Not: Sitede yer alan bilimsel çalışmalar ve araştırma haberleri, bilgilendirme amaçlıdır. Bu tür içerikler herhangi bir tedavi önerisi veya klinik uygulama çağrısı anlamına gelmez.